جاذبه های گردشگری جیرفت

موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی شهرستان جیرفت
نویسنده : مهدی فاریابی - ساعت ٢:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱/٢٤
 

  شهرستان جیرفت با وسعت حدود 18 کیلومتر مربع در استان کرمان وجنوب شرق ایران واقع شده است .این شهرستان از سوی شرق به استان سیستان و بلوچستان ، از سمت غرب به شهرستانهای بافت و سیرجان ، از سمت شمال و شمال شرق به جبال بارز و ساردوئیه و شهرستان بم و از سوی جنوب به استان هرمزگان محدود می شود .

میانگین ارتفاع این شهرستان از سطح دریا حدود 600 متر و فاصلة آن از مرکز استان حدود 240 کیلومتر است .

آب و هوای جیرفت گرم و مرطوب و دمای آن در تابستان به بیش از 50 درجه سانتیگراد می رسد. اما در جبالبارز و ساردوئیه آب و هوا معتدل و سرد است. بلندترین قله های جبال بارز و ساردوئیه به حدود 4400 می‌رسد که از مهمترین ارتفاعات این منطقه به شمار می‌رود و حد فاصل مناطق گرمسیر وسردسیرشهرستان را تشکیل می‌دهد .چنین تنوعی در آب موجب گوناگونی کشت محصولات گرمسیری و سردسیری شهرستان شده است . مهمترین رود این شهرستان و استان کرمان هلیل رود است که طول آن به 400 کیلومتر می‌رسد . این رود با مساحت حوزة ابریزی در حدود 8400 کیلومتر مربع از کوههای بافت ، هزار، لاله زار و بهرآسمان سرچشمه می‌گیرد و پس از مشروب نمودن بخشی از اراضی جلگه جبرفت و رودبار و پیمودن 400 کیلومتر در جهت شمال غرب به جنوب شرق به باتلاق جاز موریان می‌ریزد. از دیگر رودهای مهم این منطقه می توان به رود شور ، خشک رود و رود ملنتی ورودها‌ی فصلی اشاره کرد.

وجود رودخانة‌عظیم هلیل رود موجب شکل گیری فرهنگها و تمدنها‌ی متکی بر دو شیوة تولید اقتصادی اسکان و کشاورزی ، کوچ در این منطقه شده است که از دورانهای پیش از تاریخ تاکنون وجود داشته اند.

ویژگیهای‌خاص اقلیمی و زیست محیطی در این منطقه ازجمله کوههای بلند و دشتهای حاصلخیز بویژه از اوایل هزارة سوم قبل از میلاد به بعد باعث شکل گیری یکی از مهمترین حوزه های فرهنگی و کانونها ی مهم اقتصادی _ صنعتی در شرق باستان شده است . از سوی دیگر این حوزه توانسته است در ارتباط مستمر با  فرهنگها و تمدنهای بین النهرین، ایلام و مناطق شرقی فلات ایران دستاوردهای فرهنگی و اقتصادی مهمی را به فرهنگ و تمدن دنیای باستان ارائه کند.

موقعیت خاص جغرافیایی منطقة جیرفت و کرمان، قرار گیری آن در مسیر ارتباطی فرهنگها و تمدنهای بزرگ شرق باستان، ارتباطات فرهنگی _ تجاری و صنعتی حوزة رود سند با بین النهرین ، ایلام و سواحل جنوبی خلیج فارس ، به شکل گیری یک حوزة فرهنگی مهم، غنی و فعال در زمینة تولیدات صنعتی _ کشاورزی و فعالیتهای هنری در منطقة جیرفت و کرمان انجامید . این حوزة فرهنگی بعنوان یکی از مراکز اصلی تمدنی شرق باستان، از اوایل هزارة سوم قبل از میلاد بخش مهمی از نیازها ی کارگاههای صنعتی- کشاورزی ، معابد و کاخهای سلطنتی شرق باستان را به شکل کالاهای تولید شدة صادراتی و یا مواد خام اولیه تامین می کرده است .

در شکل گیری فرهنگهای پیش از تاریخ و ایجاد تمدنهای غنی و شکوفای دوران آغاز تاریخی دو عامل اساسی نقش داشته است : یکی قرار گیری در مسیر ارتباطات تجاری و- فرهنگی و دیگری وجود دشتها و جلگه های حاصلخیز و منابع آب (رودخانه ها ) که وجود این دو عامل مهم در استان کرمان و منطقة جیرفت منجر به تکوین و گسترش و پیشرفت فرهنگها و تمدنهای باستانی در این منطقه گردیده است.اما با تمامی این اوصاف امروزه جیرفت با گذشته قابل مقایسه نیست و شاید یکی از محرومترین بخشهای این سرزمین پهناور(ایران) است با وجودی که شرایط از گذشته تاکنون هرچند تغییراتی پیدا کرده اما با وجود پیشرفتهای بشر در زمینه های علمی و تکنولو‍ژی باید امروزه این سرزمین همانند گذشته شاهد پیشرفت در تمامی زمینه ها باشد اما اینگونه نیست و دلیل آن را شاید باید بیشتر در میان عوامل انسانی و سیاسی( مانند حکومتها )  دانست که خواسته و ناخواسته سعی در محروم نگه داشتن این سرزمین از هرگونه پیشرفتی داشته اند تا از این راه به خواسته ها و منافع خود برسند و شاید هم دلایل ‌دیگری است که باید به دنبال آنها بود و سعی در از میان برداشتن آنها کرد.     

در اینجا به معرفی مختصری درباره بخشی از آثار به جای مانده از تمدنهای باستانی جیرفت که در نتیجة شرایط ذکر شده بوجود‌آمده اند می‌پردازیم شاید شناخت گذشته بتواند مارادر ساختن آینده ای بهتر با استفاده از شرایط موجود یاری کند.

 از میان تپة ها و محوطة بسیار زیادی که از ادوار پیش از تاریخ تا دوره های اسلامی در جیرفت به جای مانده است و هر کدام از آنها باقی مانده از تمدنی و فرهنگی هستند تپه های کنار صندل که شامل دو تپة عظیم باستانی به نامهای تپة شمالی و تپة جنوبی هستند دارای اهمیت خاصی هستند و از لحاظ کارهای علمی مطالعات و تحقیقات بیشتری بر روی آنها انجام شده است  در اینجا سعی می‌شود به معرفی مختصری از آثار این دو تپه اشاره شود .


 
comment نظرات ()